​Budowanie potencjału w dziedzinie szkolnictwa wyższego (CBHE - Capacity Building in Higher Education) to akcja centralna programu Erasmus+ skierowana do krajów partnerskich niestowarzyszonych z programem. Wspiera modernizację uczelni, reformy systemowe i współpracę z europejskimi instytucjami szkolnictwa wyższego - nie po to, by finansować mobilność studentów, ale by trwale zmienić jakość i dostępność edukacji wyższej w krajach rozwijających się. Termin składania wniosków w naborze 2026 upłynął 10 lutego o godzinie 17:00 czasu brukselskiego. Artykuł omawia trzy ścieżki (Strands), kryteria kwalifikowalności, zasady finansowania i kryteria oceny wniosków.

Spis treści

1. Cel akcji i jej miejsce w Erasmus+
2. Pięć priorytetów tematycznych akcji
3. Ścieżka 1 - Ułatwianie dostępu do współpracy w szkolnictwie wyższym
4. Ścieżka 2 - Partnerstwa na rzecz transformacji szkolnictwa wyższego
5. Ścieżka 3 - Projekty reformy strukturalnej
6. Kto może złożyć wniosek i jak zbudować konsorcjum?
7. Finansowanie - kwoty i zasady lump sum
8. Kryteria oceny wniosków - dwuetapowa procedura
9. Zasięg geograficzny i identyfikatory naborów
10. Najczęstsze pytania

Cel akcji i jej miejsce w Erasmus+

Akcja CBHE wspiera projekty współpracy międzynarodowej oparte na wielostronnych partnerstwach między organizacjami działającymi w obszarze szkolnictwa wyższego. Wszystkie działania i rezultaty projektów muszą przynosić korzyści krajom trzecim niestowarzyszonym z programem Erasmus+ - ich uczelniom, instytucjom i systemom szkolnictwa wyższego.

Zakres akcji jest wyraźnie odmienny od standardowych partnerstw Erasmus+, które łączą instytucje z krajów programu. CBHE celuje w poprawę jakości, trafności i reakcji na potrzeby społeczno-gospodarcze szkolnictwa wyższego w krajach rozwijających się - od Bałkanów Zachodnich po Karaiby. Projekty powinny wpisywać się w szersze cele polityki UE wobec krajów partnerskich, w tym w strategię Global Gateway i Pakt dla Morza Śródziemnego w krajach docelowych tych inicjatyw.

Nabór w 2026 roku prowadzi EACEA pod wspólnym identyfikatorem zaproszenia ERASMUS-EDU-2026-CBHE, z oddzielnymi numerami dla każdego regionu i ścieżki. Wnioski przyjmowano do 10 lutego 2026 r. - jeden z najwcześniejszych terminów w całym harmonogramie Erasmus+.

Pięć priorytetów tematycznych akcji

Wszystkie trzy ścieżki CBHE realizują wspólne priorytety tematyczne, choć ich szczegółowa kombinacja różni się w zależności od regionu geograficznego. Priorytety te wyznaczają kierunek, w którym powinny zmierzać projekty, by uzyskać wysoką ocenę kryterium trafności.

Zielony ład

Projekty powinny wspierać modernizację gospodarek w kierunku neutralności klimatycznej, rozwijać kompetencje w zakresie zielonych umiejętności i zrównoważonego rozwoju, odpowiadać na wyzwania środowiskowe - od zarządzania wodą i odpadami po bioróżnorodność i gospodarkę o obiegu zamkniętym. Priorytet uwzględnia podejście wrażliwe na kwestie równości płci, a nie wyłącznie obszary zdominowane przez mężczyzn.

Transformacja cyfrowa

Podnoszenie jakości i dostępności edukacji przez technologie cyfrowe przy jednoczesnym wyposażaniu studentów w kompetencje cyfrowe. Priorytet obejmuje projekty zmniejszające cyfrowe wykluczenie w obszarach wiejskich i odległych, wspierające gospodarkę cyfrową i łączące edukację z badaniami i biznesem w obszarze sztucznej inteligencji, zarządzania danymi i cyfryzacji MŚP.

Integracja migrantów

Systemy edukacji odgrywają rolę w łagodzeniu skutków migracji. Priorytet obejmuje projekty ułatwiające uznawanie dyplomów i budowę regionalnych systemów transferu punktów, zapewniające dostęp do edukacji migrantom i osobom wysiedlonym, w tym edukację językową, a także projekty tworzące modele wsparcia dla studentów-uchodźców obejmujące ich potrzeby akademickie, społeczne i psychologiczne.

Dobre rządzenie, pokój, bezpieczeństwo i rozwój ludzki

Priorytet obejmuje projekty wzmacniające aktywność obywatelską, praworządność, równość, demokrację i dobre zarządzanie - w tym walkę z korupcją, promocję wolnych mediów i społeczeństwa obywatelskiego, dialog międzykulturowy, równość płci oraz empowerment kobiet i młodzieży.

Zrównoważony wzrost i zatrudnienie

Szkolnictwo wyższe jako fundament zatrudnialności absolwentów i wzrostu gospodarczego. Priorytet obejmuje projekty promujące kompetencje STEAM (nauki ścisłe, technologia, inżynieria, sztuka, matematyka), przedsiębiorczość wśród młodzieży i kobiet, wzmacniające powiązania uczelni z rynkiem pracy i sektorem prywatnym, a także rozwijające kształcenie nauczycieli szkół podstawowych i średnich.

Ścieżka 1 - Ułatwianie dostępu do współpracy w szkolnictwie wyższym

Pierwsza ścieżka jest zaprojektowana z myślą o uczelniach z mniejszym doświadczeniem w projektach międzynarodowych i podmiotach o ograniczonych możliwościach operacyjnych. Małe projekty finansowane w ramach tej ścieżki mają za zadanie zmniejszyć lukę w umiędzynarodowieniu uczelni z krajów partnerskich - szczególnie tych z krajów najsłabiej rozwiniętych, z obszarów odległych i wiejskich, a także uczelni i wydziałów stawiających pierwsze kroki we współpracy europejskiej.

Ścieżka 1 ma działać jako punkt wejścia - pierwsze doświadczenie z CBHE, które potem może przerodzić się w udział w bardziej złożonych projektach ścieżki 2 lub 3. Projekty skupiają się na trzech obszarach: wzmacnianiu zdolności administracyjno-zarządczych uczelni, zapewnieniu wysokiej jakości i trafności kształcenia, a także zwiększeniu dostępności dla studentów i pracowników z mniejszymi szansami.

Czas trwania projektów: 24 lub 36 miesięcy. Finansowanie: od 200 000 do 400 000 euro na projekt, przy stopie dofinansowania wynoszącej 90% kosztów kwalifikowalnych.

Ścieżka 2 - Partnerstwa na rzecz transformacji szkolnictwa wyższego

Ścieżka 2 to najszersza i najbardziej elastyczna tematycznie część akcji CBHE. Projekty powinny wprowadzać nowe podejścia i inicjatywy w szkolnictwie wyższym oparte na wzajemnym uczeniu się i transferze doświadczeń - z długoterminowym wpływem na uczelnie i szersze społeczeństwo, wykraczającym poza czas trwania projektu.

Ścieżka 2 skupia się na dwóch kluczowych wymiarach interwencji:

• Innowacje w szkolnictwie wyższym - projektowanie innowacyjnych programów nauczania i metod kształcenia, aktywne angażowanie świata biznesu i środowisk badawczych, organizowanie programów kształcenia ustawicznego wspólnie z przedsiębiorstwami, wzmacnianie zdolności do tworzenia sieci w obszarze badań i innowacji technologicznych.
• Reformy uczelni jako katalizatorów rozwoju - nowe systemy zarządzania i struktury organizacyjne, gotowość cyfrowa, nowoczesne usługi uczelniane, systemy zapewnienia jakości, umiędzynarodowienie strategiczne. Projekty powinny wyposażać uczelnie w przedsiębiorczy sposób myślenia, tak by mogły oddawać swoją wiedzę i zasoby na służbę lokalnym i krajowym społecznościom.

Typowe działania kwalifikowane w ścieżce 2 obejmują innowacyjne programy nauczania, nowe metody uczenia i nauczania, reformy bolońskie, wprowadzanie praktyk zawodowych i systemów dualnych, tworzenie centrów innowacji i inkubatorów, wymiany personelu i studentów, strategie internacjonalizacji oraz narzędzia podnoszenia kompetencji kadry akademickiej.

Dla regionu Południa Morza Śródziemnego (Region 3) ścieżka 2 kładzie szczególny nacisk na wspólne innowacyjne programy studiów w regionie eurośródziemnomorskim.

Czas trwania: 24 lub 36 miesięcy. Finansowanie: od 400 000 do 800 000 euro na projekt, przy stopie dofinansowania 90%.

Ścieżka 3 - Projekty reformy strukturalnej

Ścieżka 3 to instrument dla najbardziej ambitnych interwencji - projektów wspierających reformy i modernizację całych systemów szkolnictwa wyższego, a nie tylko poszczególnych uczelni. Działania muszą wywierać systemowy i strukturalny wpływ na poziomie sektora szkolnictwa wyższego, a w ich realizację powinny być zaangażowane kompetentne władze krajowe - w szczególności ministerstwa edukacji.

Projekty ścieżki 3 skupiają się na budowaniu wiedzy w zakresie nauki, technologii, inżynierii i matematyki (STEM), upowszechnianiu i skalowaniu udanych rozwiązań z poprzednich projektów, a także na synergii z programami wsparcia dwustronnego. Każdy projekt musi wykazać, jak jego wyniki przełożą się na reformy polityczne lub modernizację szkolnictwa wyższego na poziomie systemowym.

W naborze 2026 dodano specjalne działanie dedykowane Mołdawii: projekt reformy strukturalnej ukierunkowany na stworzenie flagowego programu studiów magisterskich z zakresu spraw europejskich. Program ma przygotowywać młodych urzędników i pracowników administracji publicznej do procesu akcesji Mołdawii do UE, a jego treści akademickie mają być dostarczane głównie przez mołdawskie uczelnie we współpracy z europejskimi partnerami. Na ten specjalny cel przeznaczono do 2 000 000 euro - znacząco więcej niż standardowe projekty ścieżki 3.

Czas trwania: 36 lub 48 miesięcy. Finansowanie standardowe: od 600 000 do 1 000 000 euro na projekt. Dofinansowanie Mołdawia: do 2 000 000 euro.

Kto może złożyć wniosek i jak zbudować konsorcjum?

Uprawnionymi wnioskodawcami są publiczne lub prywatne podmioty z dwóch kategorii: instytucje szkolnictwa wyższego (lub ich organizacje) oraz podmioty aktywne na rynku pracy lub w dziedzinie edukacji, szkoleń i młodzieży. Muszą one być zarejestrowane w państwie członkowskim UE, w kraju stowarzyszonym z programem Erasmus+ lub w kwalifikującym się kraju trzecim niestowarzyszonym z odpowiedniego regionu.

Koordynatorem projektu mogą być wyłącznie instytucje szkolnictwa wyższego lub ich organizacje - jedna instytucja nie może koordynować więcej niż dwóch wniosków złożonych w ramach tego zaproszenia. Uczelnie z krajów UE i krajów stowarzyszonych z programem muszą posiadać ważną Kartę Erasmusa dla szkolnictwa wyższego (ECHE). Organizacje z Białorusi (Region 2) nie kwalifikują się do udziału w tej akcji ani jako koordynatorzy, ani jako partnerzy pełnoprawni.

Minimalne wymagania dotyczące składu konsorcjum różnią się w zależności od typu projektu:

• Projekty krajowe (dostępne dla wybranych regionów): co najmniej 2 kraje UE lub stowarzyszone z programem (każdy z co najmniej 1 uczelnią) i 1 kraj trzeci niestowarzyszony (z co najmniej 2 uczelniami). Liczba organizacji z kraju trzeciego musi być co najmniej równa liczbie organizacji z krajów UE i stowarzyszonych.
• Projekty wielonarodowe/regionalne: co najmniej 2 kraje UE lub stowarzyszone z programem (każdy z co najmniej 1 uczelnią) i co najmniej 2 kraje trzecie niestowarzyszone (każdy z co najmniej 2 uczelniami). Kraje trzecie mogą pochodzić z tego samego regionu (projekt regionalny) lub różnych regionów (projekt wieloregionalny).
• Ścieżka 3: wymaga dodatkowo udziału właściwego organu krajowego (np. ministerstwa) odpowiedzialnego za szkolnictwo wyższe w kraju partnerskim.

Partnerzy stowarzyszeni i podmioty powiązane (affiliated entities) nie są wliczani do minimalnego składu konsorcjum wymaganego przez zaproszenie. Działania muszą odbywać się w krajach organizacji uczestniczących w projekcie.

Finansowanie - kwoty i zasady lump sum

Akcja CBHE stosuje model finansowania ryczałtowego (lump sum). Kwota ryczałtu dla każdego projektu jest ustalana indywidualnie na podstawie szacowanego budżetu zaproponowanego przez wnioskodawcę, przy stopie dofinansowania wynoszącej 90% kosztów kwalifikowalnych. Oznacza to, że 10% budżetu projektu musi pochodzić ze środków własnych partnerów konsorcjum.

Ścieżka	Zakres dofinansowania UE	Czas trwania	Stopa dofinansowania
Ścieżka 1 - Dostęp do współpracy	200 000 - 400 000 euro	24 lub 36 miesięcy	90%
Ścieżka 2 - Transformacja	400 000 - 800 000 euro	24 lub 36 miesięcy	90%
Ścieżka 3 - Reforma strukturalna	600 000 - 1 000 000 euro	36 lub 48 miesięcy	90%
Ścieżka 3 - Studia magisterskie Mołdawia	do 2 000 000 euro	36 lub 48 miesięcy	90%

Budżet wniosku musi być rozpisany na pakiety robocze (np. zarządzanie projektem, szkolenia, organizacja wydarzeń, mobilność, upowszechnianie, zapewnienie jakości, sprzęt). Zakup sprzętu nie może przekraczać 35% przyznanego grantu UE, a podwykonawstwo maksymalnie 10%. Wsparcie finansowe dla podmiotów trzecich (financial support to third parties) nie jest dozwolone. 90% budżetu akcji przeznaczone jest na projekty krajowe i regionalne, a 10% na projekty wieloregionalne.

Kryteria oceny wniosków - dwuetapowa procedura

Ocena wniosków w akcji CBHE przebiega dwuetapowo - co odróżnia ją od większości innych instrumentów Erasmus+.

Etap 1 - ocena merytoryczna przez ekspertów

Wnioski są oceniane przez niezależnych ekspertów według czterech kryteriów, przy czym suma punktów może wynieść maksymalnie 100. By wniosek był rozważany do finansowania, musi uzyskać co najmniej 60 punktów ogółem i osiągnąć próg minimalny w każdym z kryteriów:

• Trafność projektu - maksymalnie 30 punktów, próg minimalny 15. Ocenia się, czy projekt wpisuje się w strategię Global Gateway i regionalne priorytety, czy odpowiada na zdiagnozowane potrzeby, uwzględnia uczestników z mniejszymi szansami oraz wykazuje wartość dodaną współpracy europejskiej.
• Jakość projektu i wdrożenia - maksymalnie 30 punktów, próg minimalny 15. Obejmuje spójność celów, metodyki i budżetu, logikę interwencji, realistyczny plan pracy z kamieniami milowymi i produktami, środki kontroli jakości oraz ekologiczne podejście do realizacji projektu.
• Jakość partnerstwa - maksymalnie 20 punktów, próg minimalny 10. Ocenia zarządzanie projektem, skład konsorcjum (odpowiedni miks kompetencji i partnerów spoza środowiska akademickiego), zaangażowanie i zasoby partnerów, a także mechanizmy współpracy i rozwiązywania konfliktów.
• Trwałość, oddziaływanie i upowszechnianie - maksymalnie 20 punktów, próg minimalny 10. Obejmuje plan eksploatacji wyników, strategię komunikacji i upowszechniania, mierzalny wpływ na poziomie indywidualnym, instytucjonalnym i systemowym oraz finansową i instytucjonalną trwałość rezultatów po zakończeniu projektu.

Wnioski ocenione równo (ex-aequo) są różnicowane kolejno według punktacji za kryterium trafności, jakości projektu, a następnie oddziaływania.

Etap 2 - konsultacja z Delegaturami UE

Wnioski rekomendowane do finansowania przez komisję ewaluacyjną (w tym wpisane na listę rezerwową) trafiają do konsultacji z Delegaturami UE w odpowiednich krajach trzecich. Tylko projekty, które pomyślnie przejdą ten etap, utrzymują szansę na dofinansowanie w ramach dostępnego budżetu dla danego regionu. To istotna różnica wobec innych akcji Erasmus+ - polityczny kontekst projektu w kraju partnerskim jest formalnie weryfikowany przed podjęciem decyzji finansowej.

Zasięg geograficzny i identyfikatory naborów

Akcja CBHE obejmuje 11 regionów geograficznych, przy czym dla każdego działa oddzielny identyfikator tematu pod wspólnym zaproszeniem ERASMUS-EDU-2026-CBHE. Projekty wieloregionalne (Cross-Regional) muszą wykazać trafność wobec priorytetów wszystkich zaangażowanych regionów.

Region	Identyfikator tematu	Uwagi
Region 1 - Bałkany Zachodnie	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-1	Priorytet dla uczelni z regionów niekapitalnych
Region 2 - Sąsiedztwo Wschodnie	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-2	Białoruś wyłączona; Mołdawia - specjalne działanie Strand 3
Region 3 - Południe Morza Śródziemnego	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-3	Strand 2: priorytet dla wspólnych programów eurośródziemnomorskich
Region 5a - Azja	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-5a	Strand 3: zgodność z Global Gateway obowiązkowa
Region 6 - Azja Centralna	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-6	Strand 3: zgodność z Global Gateway obowiązkowa
Region 7a - Bliski Wschód	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-7a	-
Region 8a - Pacyfik	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-8a	Strand 3: zgodność z Global Gateway obowiązkowa
Region 9 - Afryka Subsaharyjska	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-9	Jeden kraj nie może otrzymać ponad 8% alokacji dla regionu
Region 10 - Ameryka Łacińska	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-10	Strand 3: zgodność z Global Gateway obowiązkowa
Region 11 - Karaiby	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-REGION-11	Strand 3: zgodność z Global Gateway obowiązkowa
Wieloregionalne	ERASMUS-EDU-2026-CBHE-CROSS-REGIONAL	10% budżetu akcji; musi wykazać trafność dla wszystkich regionów

W regionach 5a, 6, 8a, 9, 10 i 11 projekty ścieżki 3, które nie są zgodne z priorytetami Global Gateway, automatycznie nie osiągają progu minimalnego w kryterium trafności i nie kwalifikują się do finansowania. W regionach 1 i 2 w ścieżkach 1 i 2 priorytetowo traktowane są wnioski obejmujące uczelnie z regionów niekapitalnych, wiejskich i oddalonych.

Najczęstsze pytania

Czym różni się akcja CBHE od standardowych Partnerstw współpracy w Erasmus+?

Partnerstwa współpracy (KA2) skupiają instytucje z krajów programu Erasmus+ i są zarządzane przez Narodowe Agencje. CBHE jest akcją centralną zarządzaną przez EACEA i jest skierowana do krajów trzecich niestowarzyszonych z programem - wyłącznym beneficjentem muszą być instytucje i systemy w tych krajach. Polskie uczelnie mogą brać udział w CBHE jako partnerzy z kraju programu, ale nie jako beneficjenci zmiany systemowej.

Czy polska uczelnia może być koordynatorem projektu CBHE?

Tak, pod warunkiem posiadania ważnej Karty Erasmusa dla szkolnictwa wyższego (ECHE). Polska instytucja jako koordynator zarządza projektem i odpowiada za kontakty z EACEA, ale projekt musi przynosić konkretne korzyści uczelniom i systemowi szkolnictwa wyższego w krajach partnerskich niestowarzyszonych z programem.

Co oznacza stopa dofinansowania 90% w kontekście CBHE?

Dofinansowanie UE pokrywa 90% kosztów kwalifikowalnych projektu, a konsorcjum musi zapewnić co najmniej 10% ze środków własnych. Dla projektu ścieżki 2 o maksymalnej dotacji 800 000 euro wkład własny wynosi co najmniej 88 900 euro. Model lump sum oznacza, że kwota ryczałtu jest wypłacana po potwierdzeniu osiągnięcia określonych rezultatów, a nie na podstawie szczegółowych faktur.

Na co można przeznaczyć środki na sprzęt w projekcie CBHE?

Zakup sprzętu musi być bezpośrednio związany z celami danej ścieżki i nie może przekroczyć 35% przyznanego grantu UE. Sprzęt musi być przeznaczony wyłącznie dla uczelni z krajów trzecich niestowarzyszonych z programem uczestniczących w projekcie i być wpisany do ich oficjalnej ewidencji majątku. Zakupu należy dokonać najpóźniej na 12 miesięcy przed zakończeniem projektu.

Co to jest dwuetapowa procedura oceny i jak wpływa na szanse wniosku?

W pierwszym etapie niezależni eksperci oceniają wniosek merytorycznie według czterech kryteriów. Wnioski rekomendowane do finansowania trafiają następnie do konsultacji z Delegaturami UE w krajach partnerskich objętych projektem. Delegatura może zablokować finansowanie projektu z powodów politycznych lub kontekstualnych, nawet jeśli wniosek uzyska wysoką punktację merytoryczną. To sprawia, że znajomość lokalnego kontekstu politycznego i strategii UE wobec danego kraju partnerskiego ma realny wpływ na wynik.

Czy mobilność studentów i pracowników jest obowiązkowa w projekcie CBHE?

Nie, ale jest dozwolona i zalecana jako narzędzie wspierające cele projektu. Mobilność powinna być skierowana przede wszystkim do studentów i pracowników z krajów trzecich niestowarzyszonych z programem. Mobilność między krajami UE i krajami stowarzyszonymi z programem nie kwalifikuje się w ramach CBHE. Czas trwania mobilności powinien być wystarczający do nabycia potrzebnych kompetencji i nie powinien być krótszy niż tydzień.

Jak wyniki projektu CBHE powinny być upowszechniane?

Materiały, dokumenty i media wyprodukowane w projekcie powinny być co do zasady udostępniane jako otwarte zasoby edukacyjne (OER) przez otwarte licencje, bez nieuzasadnionych ograniczeń. Plan komunikacji i upowszechniania jest osobno oceniany w ramach kryterium trwałości i oddziaływania i powinien zawierać konkretne działania, narzędzia, kanały i harmonogram docierania do szerokiego grona interesariuszy - zarówno w trakcie projektu, jak i po jego zakończeniu.

Instytucje szkolnictwa wyższego planujące udział w kolejnych naborach CBHE powinny zaczynać przygotowania znacząco wcześniej niż termin składania wniosków - sam dobór partnerów z krajów trzecich, przeprowadzenie analizy potrzeb i wypracowanie wspólnej logiki interwencji wymaga miesięcy pracy. Warto też śledzić priorytety Global Gateway dla poszczególnych regionów, ponieważ ich zmiana może przełożyć się na wymagania konkursowe w kolejnych edycjach.